Mondwater veroorzaakt diabetes?
Mondwater gebruiken lijkt op het eerste gezicht een slimme toevoeging aan je dagelijkse verzorging van je tanden en mond. Veel mensen spoelen er hun mond mee om bacteriën te doden die tandplak veroorzaken of een slechte adem geven. Het voelt fris en schoon, en het is makkelijk te koop in de supermarkt of drogist. Maar wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat dit niet altijd zo onschuldig is als het lijkt. In feite kan het spoelen met antibacterieel mondwater goede bacteriën in je mond doden. Deze bacteriën zijn juist belangrijk omdat ze je lichaam helpen beschermen tegen ernstige gezondheidsproblemen zoals overgewicht en diabetes. Door deze nuttige micro-organismen weg te spoelen, kun je onbedoeld je gezondheid in gevaar brengen.
Wat is diabetes eigenlijk?
Laten we even uitleggen wat diabetes precies is, voor wie dat niet helemaal duidelijk is. Diabetes is een ziekte waarbij je lichaam niet goed omgaat met suiker in je bloed. Er zijn twee hoofdvormen: type 1, waarbij je lichaam geen insuline maakt (een hormoon dat suiker regelt), en type 2, waarbij je lichaam wel insuline maakt maar het niet goed gebruikt. Dit leidt tot hoge bloedsuikerspiegels, wat op de lange termijn schade kan veroorzaken aan je hart, nieren, ogen en zenuwen. Overgewicht is vaak een risicofactor voor type 2 diabetes, omdat vetweefsel de werking van insuline kan verstoren. Nu blijkt uit onderzoek dat iets simpels als mondwater hier een rol in kan spelen.
Het Harvard-onderzoek in detail
Een belangrijk onderzoek komt van wetenschappers aan de Harvard Universiteit in de Verenigde Staten. Zij keken naar hoe mondwater het risico op diabetes beïnvloedt. De studie volgde meer dan 1200 mensen tussen de 40 en 65 jaar oud. Deze deelnemers hadden allemaal overgewicht en liepen al een hoger risico op diabetes. De onderzoekers vroegen hen hoe vaak ze mondwater gebruikten en hielden hun gezondheid drie jaar lang in de gaten. Wat bleek? Mensen die twee keer per dag mondwater gebruikten, hadden ongeveer 55 procent meer kans om diabetes of pre-diabetes te krijgen dan degenen die het nooit gebruikten. Pre-diabetes is een voorstadium waarbij je bloedsuiker al te hoog is, maar nog niet hoog genoeg voor een diagnose van diabetes. In de groep die nooit mondwater gebruikte, ontwikkelde 17 procent diabetes of pre-diabetes. Bij degenen die het één keer per dag gebruikten, steeg dat naar 20 procent. En bij dagelijks twee keer spoelen? Maar liefst 30 procent kreeg problemen met hun bloedsuiker.
Uitleg van de expert
Kaumudi Joshipura, een professor in epidemiologie aan de Harvard School of Public Health, leidde dit onderzoek. Ze legt uit waarom dit gebeurt: “De meeste antibacteriële stoffen in mondwater zijn niet selectief. Dat betekent dat ze niet alleen de slechte bacteriën aanpakken, maar ook de goede.” In je mond leven miljarden bacteriën, een heel ecosysteem dat we het mondmicrobioom noemen. Sommige bacteriën veroorzaken inderdaad problemen, zoals tandbederf of ontstekingen. Maar veel andere zijn nuttig. Ze helpen bijvoorbeeld bij de vertering van voedsel, beschermen tegen infecties en spelen een rol in je algehele gezondheid. Door mondwater te gebruiken, spoel je alles weg, goed en kwaad. Het is alsof je een tuin besproeit met gif om onkruid te doden, maar daarbij ook alle bloemen en nuttige insecten uitroeit.
Hoe beschermen bacteriën tegen diabetes?
Hoe beschermen deze goede mondbacteriën je precies tegen diabetes en overgewicht? Dat heeft te maken met een stof genaamd stikstofmonoxide, ook wel nitric oxide genoemd. Sommige bacteriën in je mond zetten nitraten uit je eten (bijvoorbeeld uit groenten zoals spinazie of bieten) om in nitriet, en uiteindelijk in stikstofmonoxide. Deze stof is cruciaal voor je lichaam. Het helpt je bloedvaten ontspannen, verbetert de doorbloeding en regelt je insulineniveau. Insuline is het hormoon dat suiker uit je bloed haalt en naar je cellen brengt voor energie. Als er te weinig stikstofmonoxide is, kan je bloedsuiker uit balans raken, wat leidt tot pieken en dalen. Op de lange termijn verhoogt dat het risico op diabetes. Stikstofmonoxide speelt ook een rol bij je stofwisseling en energiebalans, wat helpt om overgewicht te voorkomen. Zonder deze bacteriën mis je dus een natuurlijke beschermlaag.
Je dagelijkse routine onder de loep
Denk eens aan je dagelijkse routine. Veel mensen poetsen hun tanden ’s ochtends en ’s avonds, en spoelen daarna met mondwater voor een extra fris gevoel. Maar volgens dit onderzoek kan dat juist averechts werken. Een studie toonde al aan dat na een week mondwater gebruiken, de productie van nitriet in de mond met 90 procent daalt. Daardoor zakt het nitrietniveau in je bloed met een kwart. Dit veroorzaakt schommelingen in je bloedsuiker, die je misschien niet meteen merkt, maar die op termijn schadelijk zijn. Een andere studie, gepubliceerd in het Journal of Periodontal Research, bevestigt dat bepaalde mondbacteriën bescherming bieden tegen diabetes en obesitas. Het is dus niet alleen het Harvard-onderzoek; meerdere studies wijzen in dezelfde richting.
Geschiedenis van mondwater
Mondwater bestaat al heel lang. Duizenden jaren geleden gebruikten mensen al natuurlijke spoelingen, zoals zout water of kruidenextracten, om hun mond schoon te houden. Maar het eerste commerciële product kwam pas aan het einde van de 19e eeuw. Het heette Listerine, vernoemd naar de Britse chirurg Joseph Lister, die antiseptica ontwikkelde voor operaties. Oorspronkelijk was Listerine bedoeld als ontsmettingsmiddel in de chirurgie. Later, in de jaren 1920, werd het verkocht als middel tegen slechte adem. Grappig genoeg werd het ook gebruikt als vloerreiniger en zelfs tegen roos! Tegenwoordig zitten er sterke bacteriedodende ingrediënten in mondwaters, zoals chloorhexidine, triclosan, cetylpyridinium chloride, alcohol, essentiële oliën, fluoride en peroxide. Deze stoffen zijn effectief tegen slechte bacteriën, maar zoals gezegd, ze maken geen onderscheid. Door de goede bacteriën te verwijderen, geef je ruimte aan schadelijke soorten om te groeien. Dat kan leiden tot een onevenwichtig mondmicrobioom, met mogelijke gevolgen voor je hele lichaam.
Advies van de experts
De onderzoekers waarschuwen daarom: gebruik mondwater niet te vaak. Ze raden aan om het niet meer dan één keer per dag te doen, en alleen als het echt nodig is, bijvoorbeeld op advies van je tandarts bij tandvleesproblemen. De British Dental Association, een Britse organisatie voor tandartsen, zegt dat dagelijks mondwater geen essentieel onderdeel is van goede mondhygiëne. Het verwijdert geen voedselresten of plak van je tanden – daarvoor moet je poetsen en flossen. In plaats daarvan kun je beter focussen op basisverzorging: twee keer per dag twee minuten poetsen met tandpasta, dagelijks flossen of ragers gebruiken, en een gezonde voeding eten met veel groenten en fruit. Dat helpt om je mondbacteriën in balans te houden.
Bredere gevolgen voor je gezondheid
Er zijn ook bredere implicaties. Dit onderzoek toont aan hoe kleine dagelijkse gewoontes grote effecten kunnen hebben op je gezondheid. We weten al langer dat een slechte mondhygiëne in verband wordt gebracht met problemen elders in het lichaam, zoals hartziekten of ontstekingen. Maar nu zien we dat te veel ‘schoonmaken’ ook niet goed is. Het is een balans: je mond schoonhouden zonder het natuurlijke ecosysteem te verstoren. Voor mensen met diabetes of een hoog risico daarop, is dit extra belangrijk. Het gebruik van mondwater kan het moeilijker maken om diabetes onder controle te houden, en het verhoogt mogelijk het risico op complicaties zoals hoge bloeddruk. Beide aandoeningen hebben baat bij stikstofmonoxide, dat door die bacteriën wordt aangemaakt.
De Harvard-studie is gepubliceerd in het tijdschrift Nitric Oxide, dat zich richt op onderzoek naar stikstofmonoxide. Hoewel het onderzoek overtuigend is, is het geen reden om mondwater helemaal te verbannen. Het gaat om matiging. Als je mondwater gebruikt, kies dan misschien een mildere variant zonder alcohol of sterke antibacteriële stoffen. Of overleg met je tandarts over alternatieven, zoals probiotica voor de mond die goede bacteriën toevoegen. Probiotica zijn levende bacteriën die je kunt slikken of spoelen om je microbioom te ondersteunen.
Conclusie
Mondwater kan handig lijken, maar overmatig gebruik doodt nuttige bacteriën die je beschermen tegen diabetes en obesitas. Door te spoelen, verstoor je de productie van stikstofmonoxide, wat leidt tot hogere bloedsuikerspiegels. Onderzoeken zoals die van Harvard tonen dit duidelijk aan. Beter is het om je te richten op basis mondverzorging en alleen mondwater te gebruiken als het nodig is. Zo houd je je mond gezond zonder onnodige risico’s.
Aanbevolen boek: Genees tandbederf
Toen het dochtertje van de schrijver ongeveer anderhalf jaar oud was begonnen haar tanden op een gegeven moment zó snel te bederven, dat er in ongeveer 2 weken tijd één tand gewoon wegrotte en afbrokkelde. Ze zijn nu ruim 5 jaar verder. Het gebit van zijn dochtertje is tegenwoordig hard en krachtig. Ze heeft geen last meer van afbrekende tanden en kiezen, heeft energie in overvloed en ze heeft geen last van kiespijn of tandontstekingen.
In dit boek lees je o.a. over:
- het voorkomen van wortelkanaalbehandelingen door je gebit te genezen – het tot stilstand brengen van de vorming van gaatjes
- de aanmaak van nieuw tandbeen
- de aanmaak van nieuw tandglazuur
- de genezing van tandvleesontstekingen en infecties
Klik HIER voor een inkijkexemplaar.